Gleiwitzer - Beuthener - Tarnowitzer Heimatblatt

Jak przeżyłem III powstanie polskie w Pilchowicach

3 maja 1921 roku, wcześnie rano, zostaliśmy, jako seminarzyści, obudzeni ze snu przez strzały. Nie przeczuwając nic dobrego, szybko się ubraliśmy. W jadalni rozchodziła się już wieść: rozpoczęło się III powstanie polskie. Strzały dochodziły z majątku, który znajdował się naprzeciwko budynku seminarium. Co się z nami stanie, skoro wszyscy czuliśmy się Niemcami i nie mieliśmy i nie chcieliśmy mieć nic wspólnego z Polakami?

Na krótkim zebraniu wszystkich uczniów i nauczycieli powiedziano nam, aby zabrać tylko najpotrzebniejsze rzeczy i jak najszybciej udać się do domu. W ratuszu gminnym otrzymaliśmy od Polaków, którzy już przejęli władzę, przepustki na przejazd.

Bez dalszego niepokoju pozwolono nam pojechać kolejką wąskotorową w obu kierunkach — do Gliwic i Raciborza — do domu. — Minęły trzy miesiące ciężkich walk na granicach naszej górnośląskiej ojczyzny i na Górze św. Anny. Pod koniec lipca, na początku sierpnia, zapanował spokój. Trzej gliwiccy seminarzyści z ostatniej klasy odważyli się pod koniec lipca pojechać do Pilchowic, które teraz również zostały opuszczone przez Polaków, aby obejrzeć swoją szkołę.

Jakie przerażenie ich ogarnęło! Przez trzy miesiące w budynku nic się nie zmieniło. Podręczniki i zeszyty uczniów, książki z biblioteki, obszerne nuty leżały podarte i rozrzucone na podłodze. Sprzęt fizyczny, instrumenty i modele przyrodnicze były zniszczone i nie nadawały się do użytku. Skrzypce uczniów były połamane. Szafki wychowanków zostały wszystkie wyłamane, a ich zawartość rozrzucona na podłodze. Weszliśmy do sali sypialnej. W maju nikt nie mógł zabrać łóżek, bo nie było na to czasu. Co zrobili Polacy? Każde łóżko i każda poduszka były rozcięte; pierze wirowało w powietrzu niczym w dzikim tańcu wolności.

I to jeszcze nie wszystko: w każdej klasie stało pianino, a w sali muzycznej fortepian. Nawet te kosztowne instrumenty nie zostały oszczędzone. Z desek i ścian usunięto elementy konstrukcyjne i wrzucano do środka brud, kał itp. Po wszystkich korytarzach i salach unosił się straszliwy, trupi zapach. To było nasze ponowne spotkanie z miejscem, które było nam tak drogie i bliskie!

Tak już wtedy, jako młodzi ludzie, doświadczyliśmy, co to znaczy rozstać się z własnością, która zostaje ci siłą odebrana. Ponad rok trwało rozpatrywanie roszczeń o odszkodowanie. Kiedy w końcu wypłacono odszkodowanie, inflacja była już w pełnym rozkwicie. Za te pieniądze mogłem kupić już tylko świeżą bułkę.

Rudi Schlegel, Dressen